Một bộ phim xứng đáng nằm trong “tủ sách kiến thức” của tất cả các kiến trúc sư, kiệt tác điện ảnh “Metropolis” (Đại thành phố) của đạo diễn người Đức Fritz Lang sẽ được CLB Điện ảnh Kiến trúc giới thiệu tới các bạn vào tháng 12 này. Là một trong những bộ phim đầu tiên thuộc thể loại khoa học viễn tưởng, Metropolis được sản xuất năm 1927 mang đậm tính nghệ thuật biểu hiện (expressionism), một trường phái nghệ thuật đang nở rộ tại Đức vào thời điểm đó. Để thể hiện đặc tính của trường phái này, đạo diễn Fritz Lang đã dùng hình thức biểu tượng là ngôn ngữ của phim.

Trước tiên phải nói đến hình tượng của kiến trúc. Metropolis là thành phố hoạt động theo chiều cao khi được chia thành các “tầng” xã hội. Tầng trên cho giới lãnh đạo, tầng dưới là nhà máy và ngầm sâu dưới lòng đất dành cho người lao động. Bộ phim phản ánh nền kinh tế tư bản lấy công nghiệp làm mũi nhọn, sử dụng con người như những cỗ máy. Sáu không gian chính của Metropolis được đạo diễn Fritz Lang mô tả một cách tài tình với những biểu tượng đặc trưng của chúng.

Tiếp theo phải nói đến biểu tượng mang tính tinh thần. Xuyên suốt bộ phim là sự đấu tranh giằng co giữa ông chủ thành phố với những người công nhân. Một phía mang biểu tượng “bộ não”, phía bên kia là những “đôi bàn tay”. Để hai bộ phận này hòa hợp được với nhau thì cần phải có một “trái tim” nữa. Đây cũng là thông điệp chính của bộ phim.

Đạo diễn Fritz Lang đã đi trước thời đại khi thực hiện bộ phim này. Nhiều kỹ thuật làm phim như các cảnh quay không gian kiến trúc và đô thị từ các tranh vẽ và mô hình kiến trúc đã trở thành điểm tham khảo cho nhiều phim khoa học viễn tưởng sau này. Bản thân ông đã từng học kiến trúc, nên sự nhạy cảm về không gian đã giúp ông rất nhiều khi làm phim. Nhưng sự thành công của Metropolis không chỉ ở kỹ thuật, nó đã nêu ra nhiều điều bất ổn của nền chính trị độc tài phát xít Đức những năm sau đó. Thực ra gần 90 năm sau, những nhìn nhận của Fritz Lang vẫn đương thời khi nhiều luận điểm phản ánh đúng thực chất xã hội của các nước đang phát triển hiện nay. Metropolis đã được UNESCO ghi nhận như “Ký ức của nhân loại”!